{"id":4043,"date":"2020-07-07T11:46:45","date_gmt":"2020-07-07T09:46:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/?p=4043"},"modified":"2020-07-08T12:41:31","modified_gmt":"2020-07-08T10:41:31","slug":"psychoneuroimmunologia-pni-lang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/","title":{"rendered":"Psychoneuroimmunologia PNI Lang"},"content":{"rendered":"\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-av_one_full-25347b0a799d5b9f7058434b2a9c3182\">\n.flex_column.av-av_one_full-25347b0a799d5b9f7058434b2a9c3182{\nborder-radius:0px 0px 0px 0px;\npadding:0px 0px 0px 0px;\n}\n<\/style>\n<div  class='flex_column av-av_one_full-25347b0a799d5b9f7058434b2a9c3182 av_one_full  avia-builder-el-0  avia-builder-el-no-sibling  first flex_column_div av-zero-column-padding  '     ><section  class='av_textblock_section av-kcbr11un-291889d1c20151a6c898b90fd3519c7b '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><h1 style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">Psychoneuroimmunologia PNI<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:2,&quot;335551620&quot;:2,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/h1>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Jak wspomnia\u0142 Andrawis (2018), immunologia PNI psychoneur jest nowym interdyscyplinarnym polem bada\u0144, kt\u00f3re pojawi\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich 20 lat i dotyczy interakcji ca\u0142ych system\u00f3w organizmu, kt\u00f3re s\u0105 nierozerwalnie ze sob\u0105 zwi\u0105zane. W tej dziedzinie istniej\u0105 r\u00f3\u017cne dyscypliny, takie jak neurochemia, neurofizjologia, neuroanatomia, biologia molekularna, endokrynologia, psychologia, psychoanaliza i psychosomatyka kliniczna. Te dyscypliny maj\u0105 wsp\u00f3lny nastr\u00f3j.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Nauka ta opiera si\u0119 na fakcie, \u017ce kom\u00f3rki cia\u0142a stale komunikuj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 i \u017ce m\u00f3zg jest r\u00f3wnie\u017c po\u0142\u0105czony z uk\u0142adem odporno\u015bciowym.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Poziomy fizyczny, umys\u0142owy i duchowy nale\u017c\u0105 do siebie. S\u0105 one jedn\u0105 jednostk\u0105 i do\u015bwiadczyli tego r\u00f3wnie\u017c wczesni ludzie. Ta realizacja \u017cyje w tradycjach wielu kultur, jest r\u00f3wnie\u017c podstaw\u0105 wszystkich wielkich system\u00f3w leczniczych Wschodu. W medycynie ortodoksyjnej nie mo\u017cna bada\u0107 ludzkiej duszy i jej ducha za pomoc\u0105 skalpela i mikroskopu.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cz\u0142owiek jest osadzony w sieci r\u00f3\u017cnych system\u00f3w &#8211; systemu immunologicznego, hormonalnego, nerwowego i psychospo\u0142ecznego. Cz\u0142owiek nie jest tworzony jako samotnik, ale jest uzale\u017cniony od \u015brodowiska spo\u0142ecznego i dlatego \u017cyje w strukturach spo\u0142ecznych (Andrawis A, 2018).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Ader, pionier (1975, 1982, Ader i in. 1990) w dziedzinie psychoneuroimmunologii (PNI), uku\u0142 ten termin w serii eksperyment\u00f3w na szczurach i przetestowa\u0142 warunkowo\u015b\u0107 uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Eksperymenty te by\u0142y cz\u0119sto powtarzane i potwierdzane przez badania kliniczne. Na przyk\u0142ad, immunosupresyjne dzia\u0142anie glukokortykoid\u00f3w jest znane od dawna i\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">by\u0142o stosowane przez leki psychotropowe, ale tak\u017ce inne substancje, takie jak hormony tarczycy i p\u0142ciowe oraz serotonina, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Uk\u0142ad odporno\u015bciowy nie zawsze jest stabilny, ale dynamiczny i bardzo czu\u0142y w swojej funkcji obronnej. W\u0142a\u015bnie dlatego opracowano rozw\u00f3j bada\u0144 w ramach PNI. Badane s\u0105 substancje kom\u00f3rkowe uk\u0142adu odporno\u015bciowego, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w badaniu stresu spo\u0142ecznego i psychicznego.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">We wcze\u015bniejszych badaniach psychoimmunologicznych stymulowano limfocyty T (lub B) i okre\u015blano ich funkcj\u0119 in vitro. W ostatnim czasie zidentyfikowano ilo\u015bciowo g\u0142\u0119bokie warstwy limfocyt\u00f3w T i ich wzajemne powi\u0105zania, kom\u00f3rki pomocnicze T4. Powoduj\u0105 one wzrost odporno\u015bciowej i produkcj\u0119 przeciwcia\u0142. Kom\u00f3rki supresorowe T8 maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do redukcji odpowiedzi immunologicznej i chor\u00f3b autoimmunologicznych. Zadaniem limfocyt\u00f3w T jest zabijanie kom\u00f3rek zaka\u017conych cytotoksycznie. Interesuj\u0105ce jest r\u00f3wnie\u017c kontynuowanie bada\u0144 nad &#8222;naturalnymi kom\u00f3rkami zab\u00f3jcy&#8221;. Dlaczego nale\u017cy om\u00f3wi\u0107 zmiany w uk\u0142adzie odporno\u015bciowym spowodowane stresem?<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Mo\u017cna to zaobserwowa\u0107 w przypadku nieuchronnej utraty bliskiego krewnego, wywo\u0142anego lub do\u015bwiadczonego stresu. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do depresji i izolacji spo\u0142ecznej. R\u00f3\u017cne stresuj\u0105ce wydarzenia \u017cyciowe prowadz\u0105 do os\u0142abienia uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Kilka eksperyment\u00f3w ze szczurami pokaza\u0142o r\u00f3wnie\u017c, \u017ce czynniki psychologiczne, takie jak bezradno\u015b\u0107 i beznadzieja, ogromnie os\u0142abiaj\u0105 uk\u0142ad odporno\u015bciowy. I odwrotnie, skuteczne radzenie sobie ze stresem ma bardzo pozytywny wp\u0142yw na zdrowie.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Mo\u017cna zatem stwierdzi\u0107, \u017ce \u015brodki psychoterapeutyczne lub inne &#8222;redukuj\u0105ce stres&#8221; wzmacniaj\u0105 uk\u0142ad odporno\u015bciowy i tym samym pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105 na gro\u017ab\u0119 wyst\u0105pienia chor\u00f3b lub choroby ju\u017c istniej\u0105ce.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych bada\u0144 kontrolnych, pacjenci leczeni psychoterapeutycznie rzadziej choruj\u0105 i rzadziej chodz\u0105 do lekarza (tam\u017ce).\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Czy mo\u017cna zada\u0107 pytanie, czy uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest autonomiczny?<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Nasz uk\u0142ad odporno\u015bciowy, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 przedmiotem zainteresowania z powodu r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b, jest miejscem, w kt\u00f3rym naukowcy odkryli, \u017ce jest on cz\u0119\u015bci\u0105 z\u0142o\u017conej sieci. W przesz\u0142o\u015bci uwa\u017cano, \u017ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest autonomiczny. Dzi\u015b wiemy, \u017ce oddzia\u0142uje ona elektrycznie z psychik\u0105 poprzez impulsy nerwowe, a tak\u017ce biochemicznie poprzez\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">neuroprzeka\u017aniki (przeka\u017aniki). Ta zmiana paradygmatu mia\u0142a miejsce w USA i uku\u0142a nazw\u0119 psychoneuroimmunologia.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest wpleciony w ca\u0142y organizm. R\u00f3\u017cne kom\u00f3rki odporno\u015bciowe, kt\u00f3re wykonuj\u0105 swoj\u0105 prac\u0119 na rzecz obrony organizmu, s\u0105 tworzone w organach (tam\u017ce).\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">Systemy, kt\u00f3rych to dotyczy<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Psychoneuroimmunologia (PNI) sk\u0142ada si\u0119 z czterech nadsystem\u00f3w:<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">&#8211; Uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">&#8211; system hormonalny<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">&#8211; uk\u0142ad nerwowy<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">&#8211; Systemy psychospo\u0142eczne<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.1 Uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">System immunologiczny nazywany jest mechanizmem obronnym organizmu. Zapobiega to uszkodzeniom tkanek, patogenom i stanom zapalnym.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Przeciwcia\u0142o, kt\u00f3re przedosta\u0142o si\u0119 do organizm\u00f3w ludzkich z mikroorganizm\u00f3w, jest zatem alarmowane i niszczone przez specjalne kom\u00f3rki. Poniewa\u017c mechanizmy obronne odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 dla ludzi zdrowych, uk\u0142ad odporno\u015bciowy zawsze by\u0142 tematem bada\u0144.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Organizm jest chroniony przez trzy r\u00f3\u017cne systemy, kt\u00f3re si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105:<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">1). Specyficzny uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">2.) Niespecyficzny uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">3). Nietypowe systemy kom\u00f3rkowe (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.1.1 Specyficzny uk\u0142ad odporno\u015bciowy\u00a0<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Specyficzny uk\u0142ad odporno\u015bciowy reaguje na substancje obce pochodzenia kom\u00f3rkowego, cz\u0105steczkowego i molekularnego (antygeny) i atakuje cia\u0142a obce. Rezultatem jest tak zwana reakcja antygen-przeciwcia\u0142o.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Z biegiem czasu i z powodu r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b\/zapalnych, te mechanizmy obronne przed wirusami lub nowymi chorobami dostosowa\u0142y si\u0119 i wyspecjalizowa\u0142y w nich. Nabyte specyficzne mechanizmy obronne r\u00f3wnie\u017c nale\u017c\u0105 do nabytego uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Dzi\u0119ki swojej zdolno\u015bci adaptacyjnej kom\u00f3rki s\u0105 w stanie tworzy\u0107 specyficzne mechanizmy obronne (antygeny) w celu rozpoznawania cia\u0142 obcych i tworzenia nowych przeciwcia\u0142 atakuj\u0105cych antygen. Nadal istniej\u0105 dwie grupy kom\u00f3rek, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w obronie, a mianowicie limfocyty T i limfocyty B.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Te dwa rodzaje s\u0105 odpowiedzialne za ka\u017cdy \u015brodek obrony.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Po zaka\u017ceniu specyficzne przeciwcia\u0142a i kom\u00f3rki pami\u0119ci s\u0105 zatrzymywane, aby mog\u0142y w kr\u00f3tkim czasie zareagowa\u0107 na ponowne interwencje cia\u0142 obcych.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Adaptacyjny uk\u0142ad odporno\u015bciowy nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 wrodzonego uk\u0142adu odporno\u015bciowego, te dwa wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105. Z\u0142o\u017cona reakcja immunologiczna sk\u0142ada si\u0119 z kombinacji obrony adaptacyjnej i wrodzonej (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.1.2 Nietypowy humoralny uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">System ten sk\u0142ada si\u0119 z uk\u0142adu dope\u0142niacza oraz innych bia\u0142ek plazmowych. Maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 rozpuszczania kompleksu antygen-przeciwcia\u0142o, zabijania kom\u00f3rek obcych i aktywacji w\u0142asnych kom\u00f3rek. Odgrywaj\u0105 one wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w leczeniu stan\u00f3w zapalnych i nowotwor\u00f3w. Je\u015bli wyst\u0105pi reakcja immunologiczna, odbywa si\u0119 to za pomoc\u0105 9 czynnik\u00f3w osoczowych, tzw. uzupe\u0142nienie C1 &#8211; C9.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Lizozymy pe\u0142ni\u0105 wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119, a mianowicie hamowanie rozwoju bakterii i wirus\u00f3w, kt\u00f3re namna\u017caj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych tkankach i p\u0142ynach ustrojowych, takich jak reakcje w b\u0142onie \u015bluzowej jamy ustnej. Ten mukolityczny lizozym posiada podstawowy enzym o wysokim st\u0119\u017ceniu w granulach leukocyt\u00f3w polimorfonuklearnych oraz w makrofagach tkanki p\u0142ucnej.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Podczas infekcji bakteryjnych dochodzi do zwi\u0119kszonej reaktywno\u015bci CRP (bia\u0142ko reaktywne) (21000 MG).<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0 Interfron to specyficzna grupa zwana glikoproteinami. Zaka\u017cenie, zw\u0142aszcza wirusami, prowadzi do wzrostu zawarto\u015bci glikoprotein od 20000 MG &#8211; 30000 MG.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Naturalne przeciwcia\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 w osoczu. Przeciwcia\u0142a te reaguj\u0105 na substancje obce przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce organizm nigdy nie mia\u0142 z nimi kontaktu (np. aglutyny grup krwi). Dlatego m\u00f3wi si\u0119 o naturalnych przeciwcia\u0142ach (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.1.3 Nietypowe systemy kom\u00f3rkowe<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Reprezentuj\u0105 one potencjalne zdolno\u015bci bia\u0142ych krwinek do fagocytozy. S\u0105 one szczeg\u00f3lnie widoczne w granulocytach i monocytach neutrofil\u00f3w.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Makrofagi i fagocytarne leukocyty niszcz\u0105 patogeny i aktywuj\u0105 z\u0142o\u017cone mechanizmy antygen-przeciwcia\u0142o. Makrofagi tkankowe nale\u017c\u0105 do tego systemu. Makrofagi rozpoznaj\u0105 substancje obce poprzez sw\u00f3j specyficzny uk\u0142ad odporno\u015bciowy. W przeciwie\u0144stwie do specyficznych system\u00f3w obronnych, niespecyficzne systemy obronne niszcz\u0105 cia\u0142a obce bez bezpo\u015bredniego kontaktu. Poszczeg\u00f3lne z kolei reaguj\u0105 na konflikt z cia\u0142em obcym (nabyta odporno\u015b\u0107) (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360,&quot;469777462&quot;:&#091;2060&#093;,&quot;469777927&quot;:&#091;0&#093;,&quot;469777928&quot;:&#091;1&#093;}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.1.4 Szczeg\u00f3lne mechanizmy obronne\u00a0<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">System ten obejmuje uk\u0142ad limfatyczny, kt\u00f3ry jest podzielony na trzy g\u0142\u00f3wne grupy: Limfocyty B, kom\u00f3rki zerowe i limfocyty T. Limfocyty rozwijaj\u0105 si\u0119 z kom\u00f3rek macierzystych, kt\u00f3re s\u0105 limfatyczne. Znajduje si\u0119 je w w\u0105trobie w okresie dojrzewania, a p\u00f3\u017aniej w szpiku kostnym.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Limfocyty B s\u0105 nieznane w ludziach, ale znajduj\u0105 si\u0119 przy\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Wychodz\u0105ce jelita ptak\u00f3w. Limfocyty T i B migruj\u0105 razem przez krew do \u015bledziony, a tak\u017ce do w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">System limfocyt\u00f3w B: 15 % limfocyt\u00f3w B znajduje si\u0119 we krwi. Humoralna reakcja immunologiczna jest przez nie wywo\u0142ywana. System limfocyt\u00f3w T: 70 &#8211; 80 % limfocyt\u00f3w T\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">znajduje si\u0119 we krwi. Maj\u0105 one wp\u0142yw na reakcj\u0119 immunologiczn\u0105 kom\u00f3rek i nie zawsze znajduj\u0105 si\u0119 we krwi, ale w drugorz\u0119dnych organach limfatycznych.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">W przypadku stymulacji antygenowej mno\u017c\u0105 si\u0119 one i dziel\u0105 na kom\u00f3rki T-efektorowe lub kom\u00f3rki pami\u0119ci T. Kom\u00f3rki T-memory kr\u0105\u017c\u0105 we krwi i rozpoznaj\u0105 antygeny po roku.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Kom\u00f3rki 10 % limfocytopodobne nazywane s\u0105 kom\u00f3rkami zerowymi. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 one od limfocyt\u00f3w B i T powierzchni\u0105. Kom\u00f3rki zab\u00f3jcy r\u00f3wnie\u017c nale\u017c\u0105 do kom\u00f3rek zerowych. Maj\u0105 receptory dla komponentu Fc IgG i niszcz\u0105 kom\u00f3rki obci\u0105\u017cone IgG. Kom\u00f3rki K nast\u0119pnie atakuj\u0105 system obronny organizmu.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Reakcja immunologiczna typu natychmiastowego: Wszystkie formy alergiczne astmy oskrzelowej i transfuzji nier\u00f3wnej grupy krwi, reakcje na py\u0142ki (katar sienny) i leki. W przeciwie\u0144stwie do tej szybkiej reakcji, odpowied\u017a immunologiczna zachodzi w ci\u0105gu 48 godzin. Jest to r\u00f3wnie\u017c znane jako op\u00f3\u017aniona odpowied\u017a immunologiczna.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Antygeny to te szkodliwe substancje lub obce bia\u0142ka, kt\u00f3re przenikaj\u0105 do organizmu. W ten spos\u00f3b powstaj\u0105 specyficzne przeciwcia\u0142a, kt\u00f3re s\u0105 wyzwalane w tym samym czasie. Reakcja przeciwcia\u0142o-antygen jest r\u00f3wnie\u017c znana jako kompleks przeciwcia\u0142o-antygen. Antygen traci swoje szkodliwe dzia\u0142anie poprzez po\u0142\u0105czenie z przeciwcia\u0142em. Nazywa si\u0119 to neutralizacj\u0105 (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.1.5 Odporno\u015b\u0107 i alergia<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Je\u015bli organizm jest wystarczaj\u0105co silny i poprzez swoje mechanizmy obronne jest w stanie odeprze\u0107 obce substancje bez reakcji patologicznej, to m\u00f3wimy o odporno\u015bci. Powtarzaj\u0105ce si\u0119 nara\u017cenie na dzia\u0142anie substancji obcych cz\u0119sto prowadzi do reakcji alergicznej organizmu. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do zwi\u0119kszonej, os\u0142abionej lub brakuj\u0105cej reakcji. Alergia jest reakcj\u0105 nadwra\u017cliw\u0105. Wywo\u0142uje reakcj\u0119 antygen-przeciwcia\u0142o. Prowadzi to do zwi\u0119kszonej premeability cappilar i tym samym do zwi\u0119kszenia przep\u0142ywu krwi do b\u0142on \u015bluzowych i sk\u00f3ry. W przypadku krwi, kt\u00f3ra jest niekompatybilna z grupami, dochodzi do uszkodzenia \u015bcianek podporowych wskutek osadzania si\u0119 kompleks\u00f3w immunologicznych lub bia\u0142ek obcych w surowicy szczepionkowej, zwi\u0119ksza si\u0119 wydzielanie gruczo\u0142\u00f3w egzokrynnych i skurcz\u00f3w oskrzeli. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pi\u0107 reakcje odrzucenia przeszczepu (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.2 Uk\u0142ad nerwowy\u00a0<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">System nerwowy to system prze\u0142\u0105czania i komunikacji obecny u ludzi i zwierz\u0105t. Bez uk\u0142adu nerwowego nie ma wymiany informacji i koordynacji informacji w organizmie.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Na nasze zachowanie ma wp\u0142yw uk\u0142ad nerwowy.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Uk\u0142ad nerwowy mo\u017cna podzieli\u0107 na centralny uk\u0142ad nerwowy, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z rdzenia kr\u0119gowego i m\u00f3zgu oraz obwodowego uk\u0142adu nerwowego. Uk\u0142ad nerwowy przekazuje informacje z m\u00f3zgu na obrze\u017ca lub do organ\u00f3w wewn\u0119trznych poprzez \u015bcie\u017cki nerwowe, tzw. \u015bcie\u017cki piramidalne. Z kolei dodatkowe \u015bcie\u017cki piramidalne przekazuj\u0105 informacje z obwodu lub organ\u00f3w wewn\u0119trznych do m\u00f3zgu (Andrawis A, 2018).\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><strong><span class=\"TextRun SCXW55368555 BCX0\" lang=\"PL-PL\" xml:lang=\"PL-PL\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW55368555 BCX0\">Uk\u0142ad nerwowy<\/span><\/span><span class=\"EOP SCXW55368555 BCX0\" data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2812 size-medium\" src=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-300x242.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"242\" srcset=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-300x242.jpg 300w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-768x618.jpg 768w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-1030x829.jpg 1030w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-1500x1208.jpg 1500w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-495x400.jpg 495w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-845x684.jpg 845w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-705x568.jpg 705w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-450x362.jpg 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">Rys.7 Kortyzol &#8211; odpowied\u017a immunologiczna &#8211; uk\u0142ad nerwowy i uk\u0142ad hormonalny<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">\u0179r\u00f3d\u0142o: nie zmodyfikowane na podstawie (Fritzsche &amp; Wirsching 2006: s. 13).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.2.1 Obwodowy i centralny uk\u0142ad nerwowy<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Oba s\u0105 anatomicznie rozdzielone. PNS obejmuje kom\u00f3rki nerwowe, w\u0142\u00f3kna nerwowe i przewody nerwowe pochodz\u0105ce z m\u00f3zgu i rdzenia kr\u0119gowego. M\u00f3zg i rdze\u0144 kr\u0119gowy nale\u017c\u0105 do OUN. Fizjologicznie zmys\u0142owo-ruchowy uk\u0142ad nerwowy r\u00f3\u017cni si\u0119 od wegetatywnego uk\u0142adu nerwowego.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Uk\u0142ad czuciowo-motoryczny jest odpowiedzialny za odbieranie wra\u017ce\u0144 sensorycznych, takich jak s\u0142uchanie, degustacja, dotykanie, widzenie i odczuwanie. Te narz\u0105dy zmys\u0142\u00f3w stymuluj\u0105 receptory lub narz\u0105dy. S\u0105 one odbierane przez uk\u0142ad nerwowy i przekazywane do OUN (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">.2.2 Wegetatywny uk\u0142ad nerwowy\u00a0 VNS<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Znany r\u00f3wnie\u017c jako autonomiczny uk\u0142ad nerwowy. Wszystkie narz\u0105dy cia\u0142a, z wyj\u0105tkiem mi\u0119\u015bni szkieletowych, s\u0105 unerwione przez autonomiczny uk\u0142ad nerwowy.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Reguluje procesy kontroli w organizmie.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Autonomiczny uk\u0142ad nerwowy kontroluje ci\u015bnienie krwi, bicie serca, uwalnianie licznych hormon\u00f3w, funkcje przewodu pokarmowego i gruczo\u0142\u00f3w.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Autonomiczny uk\u0142ad nerwowy zawiera dwa mechanizmy podrz\u0119dne:<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Wsp\u00f3\u0142czulny i przywsp\u00f3\u0142czulny uk\u0142ad nerwowy. S\u0105 antagonistami w swojej funkcji. Na wszystko, co prowadzi do stresu, ma wp\u0142yw uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czulny, w przeciwie\u0144stwie do uk\u0142adu przywsp\u00f3\u0142czulnego, kt\u00f3ry zapewnia harmoni\u0119 w organizmie. Rdze\u0144 pod\u0142u\u017cny kontroluje aktywno\u015b\u0107 uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego i przywsp\u00f3\u0142czulnego uk\u0142adu nerwowego. Arbitralna aktywno\u015b\u0107 kom\u00f3rek nerwowych reguluj\u0105cych autonomiczny uk\u0142ad nerwowy znajduje si\u0119 w pniu m\u00f3zgu (Andrawis A, 2018).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.3 System psychospo\u0142eczny<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">System psychospo\u0142eczny jest wszystkim, co nak\u0142ada psychologiczne obci\u0105\u017cenie na cz\u0142owieka. Stres wywo\u0142uj\u0105cy emocje, takie jak strach, z\u0142o\u015b\u0107, gniew, z\u0142o\u015b\u0107, wywo\u0142uj\u0105 chorob\u0119. Konsekwencje stresu prowadz\u0105 do depresji i bezradno\u015bci. Ten kompleks dzia\u0142a\u0144 wp\u0142ywa\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">r\u00f3wnie\u017c na inne wymienione wy\u017cej systemy. Uk\u0142ady psychospo\u0142eczne maj\u0105 negatywne oddzia\u0142ywanie na uk\u0142ad odporno\u015bciowy, hormonalny i nerwowy. D\u0142ugotrwa\u0142y stres psychiczny prowadzi do wielu chor\u00f3b.<\/span><\/p>\n<p><strong><span class=\"TextRun SCXW150784135 BCX0\" lang=\"PL-PL\" xml:lang=\"PL-PL\" data-contrast=\"auto\"><span class=\"NormalTextRun SCXW150784135 BCX0\">Stres psychospo\u0142eczny<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-2776 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1-256x300.jpg\" alt=\"\" width=\"256\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1-256x300.jpg 256w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1-768x901.jpg 768w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1-878x1030.jpg 878w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1-1278x1500.jpg 1278w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1-601x705.jpg 601w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1-450x528.jpg 450w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image002-1-1.jpg 2027w\" sizes=\"auto, (max-width: 256px) 100vw, 256px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">Rys. 6 Wp\u0142yw sk\u0142adnik\u00f3w psychospo\u0142ecznych na organizm\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">\u0179r\u00f3d\u0142o: nie zmodyfikowane, zaczerpni\u0119te z (M\u00f6ller et al. 2005: str. 255).\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.3.1 Psychosomatyka i klasy spo\u0142eczne<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">W USA, Nowym Jorku (Midtown-Manhattan-Study, Michael 1960) i Kanadzie (Stirling-County-Study, Leighton 1963) przeprowadzono badania psychiatryczne i psychosomatyczne ca\u0142ej populacji w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, a tak\u017ce badanie reprezentatywnej grupy populacji.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">W przypadku zaburze\u0144 indywidualnych odnotowano r\u00f3wnie\u017c przynale\u017cno\u015b\u0107 klasow\u0105. Badania wykaza\u0142y, \u017ce ci\u0119\u017ckie objawy psychosomatyczne wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119\u015bciej w klasach ni\u017cszych ni\u017c w klasach \u015brednich i wy\u017cszych. W Kanadzie jednak wyniki te by\u0142y znacz\u0105ce tylko w\u015br\u00f3d kobiet. Stwierdzono korelacj\u0119 pomi\u0119dzy cz\u0119sto\u015bci\u0105 wyst\u0119powania dolegliwo\u015bci psychosomatycznych a objawami kryzys\u00f3w spo\u0142ecznych w obr\u0119bie spo\u0142eczno\u015bci.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Mo\u017cna jednak zada\u0107 sobie pytanie, czy zaburzenia psychosomatyczne wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w ni\u017cszych klas.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cz\u0119stymi objawami obserwowanymi w Kanadzie by\u0142y objawy w przewodzie pokarmowym, uk\u0142adzie sercowo-naczyniowym, b\u00f3le g\u0142owy i uk\u0142adu mi\u0119\u015bniowo-szkieletowego. Te badania epidemiologiczne zosta\u0142y przeprowadzone ju\u017c w latach 50-tych przez ameryka\u0144skich psychiatr\u00f3w i socjolog\u00f3w (Freedman i Hollingshead) i potwierdzaj\u0105 fakt, \u017ce dolegliwo\u015bci psychiczne i fizyczne by\u0142y najcz\u0119stszymi objawami w ni\u017cszych klasach i warstwach (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4 System hormonalny\/organy hormonalne Hormony jako no\u015bniki informacji<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Dwa r\u00f3\u017cne systemy informacyjne s\u0105 dost\u0119pne dla ca\u0142ej koordynacji i funkcji wszystkich kom\u00f3rek cia\u0142a: Uk\u0142ad hormonalny i nerwowy. System nerwowy jest podobny do skomplikowanego systemu komunikacji technicznej, w kt\u00f3rym informacje s\u0105 przekazywane i przetwarzane za pomoc\u0105 \u015bcie\u017cki przewodzenia. Informacje s\u0105 przekazywane przez drogi nerwowe i przekszta\u0142cane w sygna\u0142y chemiczne. Wywo\u0142uje to reakcj\u0119 w niekt\u00f3rych organach. W przeciwie\u0144stwie do tego, system hormonalny mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 z systemem komunikacji zdalnej. Przesy\u0142anie wiadomo\u015bci odbywa si\u0119 za po\u015brednictwem zaszyfrowanych struktur chemicznych i kontynuowane jest przez uk\u0142ad krwiono\u015bny do kom\u00f3rek organizmu. Tam wywo\u0142uje pewn\u0105 reakcj\u0119. No\u015bniki informacji chemicznych produkowane przez organy wydzielnicze (wewn\u0119trzne gruczo\u0142y wydzielnicze) nazywane s\u0105 hormonami. Hormony te to albo bia\u0142ka, sterydy, pochodne tyrozyny, albo peptydy.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360,&quot;469777462&quot;:&#091;5576&#093;,&quot;469777927&quot;:&#091;0&#093;,&quot;469777928&quot;:&#091;1&#093;}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.1 Organy wydzielania wewn\u0119trznego Uk\u0142ad podwzg\u00f3rzowo-przysadkowy<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Podwzg\u00f3rze w diencefalonie znajduje si\u0119 w \u015brodku mi\u0119dzy m\u00f3\u017cd\u017ckiem a m\u00f3zgiem.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Regulacje dotycz\u0105ce odpowiednio zachowania i rozmna\u017cania oraz gotowo\u015bci do pracy organizm\u00f3w s\u0105 kontrolowane przez wegetatywny uk\u0142ad nerwowy oraz uk\u0142ad hormonalny. T\u0119 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 obu system\u00f3w po\u015bredniczy podwzg\u00f3rze.\u00a0 Wy\u017csze o\u015brodki wegetatywne wp\u0142ywaj\u0105 na uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czulny i przywsp\u00f3\u0142czulny uk\u0142adu nerwowego, a jednocze\u015bnie na uwalnianie hormon\u00f3w przysadki m\u00f3zgowej.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Przysadka m\u00f3zgowa i podwzg\u00f3rze razem tworz\u0105 doskona\u0142\u0105 jednostk\u0119 funkcjonaln\u0105 nad ca\u0142\u0105 regulacj\u0105 hormonaln\u0105 (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.2 Przysadka m\u00f3zgowa<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Przysadka m\u00f3zgowa znajduje si\u0119 w \u015brodkowym dole czaszki i nale\u017cy do uk\u0142adu hormonalnego. Jest on podzielony na dwa p\u0142atki:<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Przysadkowy p\u0142at tylny (neurohypofizy) i przysadkowy p\u0142at przedni (adenohypofizy).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Nie tylko w\u0142asne hormony s\u0105 produkowane, ale przysadka m\u00f3zgowa wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na produkcj\u0119 hormon\u00f3w innych gruczo\u0142\u00f3w hormonalnych. Oba p\u0142atki s\u0105 bezpo\u015brednio po\u0142\u0105czone z podwzg\u00f3rzem poprzez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105. Hormony s\u0105 przechowywane w przysadce m\u00f3zgowej, gdzie s\u0105 formowane i transportowane przez po\u0142\u0105czenie nerwowe we krwi. Ponadto w p\u0142acie przednim produkowane s\u0105 r\u00f3\u017cne hormony. Hormony te dzia\u0142aj\u0105 na tkank\u0119 cia\u0142a i inne gruczo\u0142y. Kontrola transportu rozpoczyna si\u0119 od podwzg\u00f3rza, poprzez specjalne naczynie hormony docieraj\u0105 do przedniego p\u0142ata. P\u0142at przedni przejmuje nast\u0119pnie swoj\u0105 prac\u0119 niezale\u017cnie i monitoruje r\u00f3wnowag\u0119 hormonaln\u0105. Je\u015bli poziom hormon\u00f3w w tarczycy jest wystarczaj\u0105co wysoki, na przyk\u0142ad przysadka m\u00f3zgowa tymczasowo zatrzymuje produkcj\u0119 hormon\u00f3w przez tarczycy (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.3 Gruczo\u0142 tarczycowy<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Tarczyca znajduje si\u0119 poni\u017cej krtani w okolicy szyjki macicy i wytwarza dwa hormony: tyroksyn\u0119 i tr\u00f3jjodotyronin\u0119. Docieraj\u0105 do kom\u00f3rek cia\u0142a przez uk\u0142ad krwiono\u015bny. Te dwa hormony s\u0105 wa\u017cne dla obrotu energi\u0105 kom\u00f3rkow\u0105 i produkcji bia\u0142ka. Aby spe\u0142ni\u0107 to zadanie, tarczyca potrzebuje jon\u00f3w jodkowych, kt\u00f3re dostarczane s\u0105 przez krew. S\u0105 one przekszta\u0142cane w jod przez enzym zwany peroksydaz\u0105. Tarczyca przechowuje jod. Proces ten mo\u017ce by\u0107 wolniejszy lub szybszy ni\u017c zwykle. Je\u015bli pr\u0119dko\u015b\u0107 przemiany energii jest zbyt szybka, okre\u015bla si\u0119 j\u0105 mianem nadczynno\u015bci tarczycy. Dochodzi do niepo\u017c\u0105danego przyrostu masy cia\u0142a. Je\u015bli proces ten przebiega wolniej ni\u017c normalnie, m\u00f3wimy o niedoczynno\u015bci tarczycy (niedoczynno\u015bci tarczycy). Wyst\u0119puje niepo\u017c\u0105dana utrata masy cia\u0142a. Podwy\u017cszone warto\u015bci przynosz\u0105 obci\u0105\u017cenie psychologiczne z r\u00f3\u017cnymi objawami psychologicznymi, a tak\u017ce zaburzeniami wegetatywnymi i somatoformowymi (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.4 Gruczo\u0142 przytarczycowy<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Parathyroida znajduje si\u0119 w zasi\u0119gu tarczycy i wytwarza hormon parahormon. Jego funkcj\u0105 jest regulacja bilansu wapniowego. Wap\u0144 jest wa\u017cnym budulcem do tworzenia ko\u015bci i z\u0119b\u00f3w, a tak\u017ce kom\u00f3rek nerwowych i mi\u0119\u015bniowych oraz krzepni\u0119cia krwi.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Witamina D, kt\u00f3ra jest produkowana w sk\u00f3rze pod wp\u0142ywem \u015bwiat\u0142a, pomaga gruczo\u0142owi przytarczycowemu wch\u0142ania\u0107 wap\u0144 z \u017cywno\u015bci. W przypadku niedoboru wapnia jest on przechowywany w ko\u015bciach i wykorzystywany do pe\u0142nienia funkcji tarczycy.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.5 Nadnercze<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Dwa nadnercza le\u017c\u0105 na wysoko\u015bci TH 11-12, jak czapki na nerkach. Reguluj\u0105 one gospodark\u0119 soln\u0105 i wodn\u0105 organizmu. Nadnercza sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci: Rdze\u0144 nadnerczy wytwarza hormony noradrenaliny i adrenaliny. Kora nadnerczy produkuje glikokortykoidy, mineralokortykoidy i androgeny. W przypadku stresu adrenalina jest uwalniana do krwioobiegu. To aktywuje VNS.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Glikokortykoidy wp\u0142ywaj\u0105 na metabolizm w\u0119glowodan\u00f3w, t\u0142uszczu i bia\u0142ek. Dostarczaj\u0105 one m\u00f3zgowi i sercu energii i glukozy w sytuacji awaryjnej (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.6 Hormony p\u0142ciowe<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Hormony p\u0142ciowe mo\u017cna podzieli\u0107 na m\u0119skie hormony p\u0142ciowe i \u017ce\u0144skie hormony p\u0142ciowe i s\u0105 one przede wszystkim odpowiedzialne za utrzymanie gatunku.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Androgeny to m\u0119skie hormony p\u0142ciowe, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 zar\u00f3wno u m\u0119\u017cczyzn, jak i u kobiet. Produkcja androgen\u00f3w jest zwi\u0119kszona przez zwi\u0119kszone st\u0119\u017cenie ACTH we krwi w korze nadnerczy.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">M\u0119skie hormony p\u0142ciowe nazywane s\u0105 androgenami i klasyfikowane s\u0105 jako sterydy C19. S\u0105 one tworzone w kom\u00f3rkach po\u015brednich Leydiga w j\u0105drach. Najwa\u017cniejszym m\u0119skim hormonem p\u0142ciowym jest testosteron.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Hormony p\u0142ciowe kobiet produkowane s\u0105 w jajnikach. W kom\u00f3rkach nab\u0142onkowych mieszk\u00f3w w\u0142osowych estrogeny powstaj\u0105 pod wp\u0142ywem gonadotropin, a w korpusie luteum progestin. Estrogeny to hormony steroidowe C18. Po ich utworzeniu w nab\u0142onkach p\u0119cherzykowych uwalniaj\u0105 si\u0119 one do krwioobiegu pod wp\u0142ywem androgen\u00f3w LH, kt\u00f3re pod wp\u0142ywem FSH przekszta\u0142cane s\u0105 w estrogeny. Ponadto estriol jest produkowany w w\u0105trobie i estronie w jajniku. W osoczu krwi ponad 95% estrogen\u00f3w jest zwi\u0105zanych z bia\u0142kami.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Innym wa\u017cnym hormonem p\u0142ciowym jest progesteron. Progesteron odgrywa g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w cyklicznych zmianach w macicy (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.7 Trzustka\u00a0<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Po\u0142o\u017cenie trzustki to g\u00f3rny brzuch, poni\u017cej \u017co\u0142\u0105dka. \u0141\u0105czy jelito cienkie z w\u0105trob\u0105 poprzez r\u00f3\u017cne kana\u0142y. Ten gruczo\u0142 sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0119\u015bci endowykrynologicznej. Cz\u0119\u015b\u0107 endokrynologiczna, zwana Wysp\u0105 Langerhansa, odpowiada za syntez\u0119 czterech hormon\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 uwalniane do krwi. Kom\u00f3rki B produkuj\u0105 insulin\u0119 (ok. 60%), kom\u00f3rki A produkuj\u0105 glukagon (ok. 25%), kom\u00f3rki D produkuj\u0105 somatostatyn\u0119 (15%), a dodatkowy typ kom\u00f3rki produkuje polipeptyd.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cz\u0119\u015b\u0107 egzokrynowa produkuje soki trawienne, gen zawieraj\u0105cy enzymy, kt\u00f3ry jest wprowadzany do dwunastnicy. Jest to istotny wk\u0142ad w przew\u00f3d pokarmowy.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.8 Insulina<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Insulina zosta\u0142a odkryta w 1921 roku przez BANTING i BEST. Jest to cz\u0105steczka polipeptydowa (ok. 5800 Da) i sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych \u0142a\u0144cuch\u00f3w peptydowych. A sk\u0142ada si\u0119 z 21 i B z 30 pozosta\u0142o\u015bci aminokwas\u00f3w.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Izuliny s\u0105 uwalniane do krwi przez pewien bodziec. Prowadzi to do wzrostu poziomu glukozy we krwi. Jednocze\u015bnie st\u0119\u017cenie w osoczu powoduje wzrost st\u0119\u017cenia aminokwas\u00f3w i hormon\u00f3w \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych (np. GIP, gastryna, CCK) i tym samym prowadzi do wydzielania insuliny. Wegetatywny uk\u0142ad nerwowy wp\u0142ywa na to uwolnienie poprzez dwa mechanizmy: impulsy wsp\u00f3\u0142czulne hamuj\u0105 wydzielanie insuliny, impulsy przywsp\u00f3\u0142czulne pobudzaj\u0105 i zwi\u0119kszaj\u0105 receptory alfa i beta.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Insulina jest hormonem anabolicznym, kt\u00f3ry jest niezb\u0119dny i sprzyja wzrostowi. Odpowiada za wch\u0142anianie glukozy i aminokwas\u00f3w w kom\u00f3rkach oraz hamuje degradacj\u0119 glikogenu i t\u0142uszczu. St\u0119\u017cenie glukozy we krwi jest obni\u017cane przez wszystkie efekty metaboliczne insuliny (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.9 PNI i wp\u0142yw stresu na uk\u0142ad hormonalny<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Uk\u0142ad odporno\u015bciowy wp\u0142ywa m.in. na uk\u0142ad nerwowy i odwrotnie. Oba systemy wp\u0142ywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na wszystkie inne systemy hormonalne &#8211; wzrost st\u0119\u017cenia kortyzolu i adrenaliny we krwi prowadzi do dysfunkcji organizm\u00f3w, zw\u0142aszcza w uk\u0142adzie hormonalnym, co z kolei ma negatywny wp\u0142yw na nerki i nadnercza.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Procesy psychospo\u0142eczne mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142a\u0107 towarzysz\u0105ce stresowi i wywo\u0142uj\u0105ce stres emocje (chroniczne cierpienie, niepok\u00f3j, z\u0142o\u015b\u0107, w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107). Tutaj stres pojawia si\u0119 jako depresja i bezradno\u015b\u0107. Przewlek\u0142y stres ma negatywny wp\u0142yw na wszystkie wy\u017cej wymienione systemy i sprzyja rozwojowi r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b. R\u00f3wnie\u017c leczenie spowalnia lub jest uniemo\u017cliwione.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.10 Wp\u0142yw stres<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">u na wegetatywny uk\u0142ad nerwowy\u00a0 VNS<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-3967 size-full\" src=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-2.jpg\" alt=\"\" width=\"593\" height=\"541\" srcset=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-2.jpg 593w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-2-300x274.jpg 300w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-2-450x411.jpg 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 593px) 100vw, 593px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">Rys. 1: Uk\u0142ady partycypacyjne i hormony: Uk\u0142ad odporno\u015bciowy nie jest uk\u0142adem autonomicznym.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">\u0179r\u00f3d\u0142o: W\u0142asna zmodyfikowana reprezentacja obrazu stresu i relacji VNS (Andrawis A, 2013).\u00a0\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Podczas stresu impulsy s\u0105 przesy\u0142ane przez OUN do rdzenia nadnerczy NNM i kory nadnerczy, kt\u00f3re uwalniaj\u0105 kortyzol i adrenalin\u0119.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Uk\u0142ad odporno\u015bciowy reaguje poprzez zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia kortyzolu i adrenaliny we krwi. Ten wzrost st\u0119\u017cenia mo\u017ce prowadzi\u0107 do zwi\u0119kszenia czujno\u015bci uk\u0142adu odporno\u015bciowego\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">organizmu. Sprz\u0119\u017cenie zwrotne mi\u0119dzy uk\u0142adem odporno\u015bciowym a OUN odbywa si\u0119 za po\u015brednictwem cytokin i neuropeptyd\u00f3w.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Innym wa\u017cnym systemem reagowania na stres jest o\u015b podwzg\u00f3rze-przysadka-nadnercze. O\u015b podwzg\u00f3rze przysadka-n-o\u015b N jest p\u0119tl\u0105 sprz\u0119\u017cenia zwrotnego, kt\u00f3ra obejmuje podwzg\u00f3rze, przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105 i nadnercze.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Centralnym przeka\u017anikiem jest czynnik uwalniaj\u0105cy kortykotropin\u0119 (CRF), wazopresyna argininy (AVP) i hormon adrenokortykotropiny (ACTH). Kortyzol wywiera negatywny wp\u0142yw na podwzg\u00f3rze i przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105. Kortyzol ma r\u00f3wnie\u017c negatywny wp\u0142yw na uk\u0142ad odporno\u015bciowy i zapobiega uwalnianiu si\u0119 immunotransmiter\u00f3w. Hipokamp i amygdala (= j\u0105dra migda\u0142\u00f3w), wa\u017cne cz\u0119\u015bci uk\u0142adu limbicznego, kt\u00f3ry odgrywa centraln\u0105 rol\u0119 w przetwarzaniu emocji, mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c modulowa\u0107 hormon osi nadnerczy.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w reakcji na stres odgrywa r\u00f3wnie\u017c wegetatywny (= autonomiczny) uk\u0142ad nerwowy. Aktywacja uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego po\u015bredniczy w reakcjach fizycznych podczas &#8222;reakcji bojowo-lotniczej&#8221;. Paso\u017cytniczy uk\u0142ad nerwowy jest raczej aktywny w spoczynku. (por. R\u00fcegg J C, 2001)<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b><span data-contrast=\"auto\">1.4.11 Adrenalina &#8211; przyp\u0142yw adrenaliny z rdzenia nadnerczy<\/span><\/b><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-3973 size-medium\" src=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-3-300x163.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"163\" srcset=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-3-300x163.jpg 300w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Unbenannt-3.jpg 384w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">Rys. 2: Adrenalina: sk\u0142ad chemiczny adrenaliny.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-contrast=\"auto\">Qeulle: Niezmodyfikowane przej\u0119cie od, ( Andrawis A, 2013).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Adrenalina i noradrenalina s\u0105 wa\u017cnymi hormonami stresu i s\u0105 produkowane w rdzeniu nadnerczy. Noradrenalina jest r\u00f3wnie\u017c uwalniana podczas szczytu adrenaliny, ale w 4 razy mniejszej ilo\u015bci.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559731&quot;:708,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Adrenalina jest najwa\u017cniejszym hormonem neuroprzeka\u017anik\u00f3w i nale\u017cy do grupy amin katecholowych. Podobne dzia\u0142anie maj\u0105 hormony noradrenalina i dopamina, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c nale\u017c\u0105 do grupy amin katecholowych. Ostrzegaj\u0105 cia\u0142o w niebezpiecznych sytuacjach. Strach i gniew wyst\u0119puj\u0105 u ludzi, uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czulny jest aktywowany, a poziom adrenaliny wzrasta nawet dziesi\u0119ciokrotnie w stosunku do warto\u015bci mierzonej w spoczynku. Aktywuje to procesy metaboliczne.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Cukier we krwi jest r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszany przez adrenalin\u0119 (tam\u017ce). Adrenalina powstaje w rdzeniu nadnerczy (NNM) oraz w niekt\u00f3rych kom\u00f3rkach nerwowych (tzw. zwoje wsp\u00f3\u0142czulne).\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Ci\u015bnienie krwi zmienia si\u0119 w czasie wraz z pulsem, wzrasta do najwy\u017cszej warto\u015bci (ci\u015bnienie skurczowe krwi) na kr\u00f3tki moment przy ka\u017cdym biciu serca, odpowiadaj\u0105cy ci\u015bnieniu kolumny rt\u0119ciowej o wysoko\u015bci 120 mm. W ko\u0144cu spada i osi\u0105ga najni\u017cszy punkt (rozkurczowe ci\u015bnienie krwi, oko\u0142o 80 mm Hg).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze (patologiczne nadci\u015bnienie t\u0119tnicze) wyst\u0119puje wtedy, gdy ci\u015bnienie rozkurczowe i skurczowe przekracza 90-140 mm Hg w fazie spoczynku, tzn. nie tylko w czasie pracy, lub 95-160 mm Hg u os\u00f3b starszych.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Wp\u0142yw lek\u00f3w, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 hamuj\u0105co na noradrenalin\u0119 i adrenalin\u0119, prowadzi do obni\u017cenia ci\u015bnienia krwi (tam\u017ce).<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Univ. Prof. Dr. Andrawis<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:200,&quot;335559740&quot;:360}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/12.-Pl-1.pdf\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-3073\" src=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/download_pdf_button_png_413958-300x87.png\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"52\" srcset=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/download_pdf_button_png_413958-300x87.png 300w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/download_pdf_button_png_413958-450x130.png 450w, https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/download_pdf_button_png_413958.png 520w\" sizes=\"auto, (max-width: 180px) 100vw, 180px\" \/><\/a><\/p>\n<\/div><\/section><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-4043","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly-medyczne"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Psychoneuroimmunologia PNI Lang - Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Psychoneuroimmunologia PNI Lang - Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-07T09:46:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-08T10:41:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-300x242.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Viktor Toth\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Viktor Toth\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Viktor Toth\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/742f3ef4c1a559bc9bb5f27939c2fb0a\"},\"headline\":\"Psychoneuroimmunologia PNI Lang\",\"datePublished\":\"2020-07-07T09:46:45+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-08T10:41:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/\"},\"wordCount\":4438,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/image003-3-1-300x242.jpg\",\"articleSection\":[\"2.Artyku\u0142y medyczne\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/\",\"name\":\"Psychoneuroimmunologia PNI Lang - Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/image003-3-1-300x242.jpg\",\"datePublished\":\"2020-07-07T09:46:45+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-08T10:41:31+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/742f3ef4c1a559bc9bb5f27939c2fb0a\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/image003-3-1-300x242.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/image003-3-1-300x242.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Startseite\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/home\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Psychoneuroimmunologia PNI Lang\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie\",\"description\":\"Prof. Dr. Andrawis Andrawis Psychotherapie - Wissenschaft &amp; Psychoanalyse\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/742f3ef4c1a559bc9bb5f27939c2fb0a\",\"name\":\"Viktor Toth\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3f782e6f56d5ccd59c2514ab8afb24b8a235e2c9632835123a4d4a9a5539e073?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3f782e6f56d5ccd59c2514ab8afb24b8a235e2c9632835123a4d4a9a5539e073?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3f782e6f56d5ccd59c2514ab8afb24b8a235e2c9632835123a4d4a9a5539e073?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Viktor Toth\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.andrawis-akademie.com\\\/pl\\\/author\\\/t-vektor007gmail-com\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Psychoneuroimmunologia PNI Lang - Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Psychoneuroimmunologia PNI Lang - Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie","og_url":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/","og_site_name":"Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie","article_published_time":"2020-07-07T09:46:45+00:00","article_modified_time":"2020-07-08T10:41:31+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-300x242.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Viktor Toth","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Viktor Toth","Szacowany czas czytania":"22 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/"},"author":{"name":"Viktor Toth","@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/#\/schema\/person\/742f3ef4c1a559bc9bb5f27939c2fb0a"},"headline":"Psychoneuroimmunologia PNI Lang","datePublished":"2020-07-07T09:46:45+00:00","dateModified":"2020-07-08T10:41:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/"},"wordCount":4438,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-300x242.jpg","articleSection":["2.Artyku\u0142y medyczne"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/","url":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/","name":"Psychoneuroimmunologia PNI Lang - Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-300x242.jpg","datePublished":"2020-07-07T09:46:45+00:00","dateModified":"2020-07-08T10:41:31+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/#\/schema\/person\/742f3ef4c1a559bc9bb5f27939c2fb0a"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-300x242.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/image003-3-1-300x242.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/psychoneuroimmunologia-pni-lang\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Startseite","item":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/home\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Psychoneuroimmunologia PNI Lang"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/","name":"Prof. Dr. Andrawis Akademie f\u00fcr Ganzheitliche Medizin Psychosomatik und Psychotherapie","description":"Prof. Dr. Andrawis Andrawis Psychotherapie - Wissenschaft &amp; Psychoanalyse","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/#\/schema\/person\/742f3ef4c1a559bc9bb5f27939c2fb0a","name":"Viktor Toth","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3f782e6f56d5ccd59c2514ab8afb24b8a235e2c9632835123a4d4a9a5539e073?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3f782e6f56d5ccd59c2514ab8afb24b8a235e2c9632835123a4d4a9a5539e073?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3f782e6f56d5ccd59c2514ab8afb24b8a235e2c9632835123a4d4a9a5539e073?s=96&d=mm&r=g","caption":"Viktor Toth"},"url":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/author\/t-vektor007gmail-com\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4043"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4043\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4181,"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4043\/revisions\/4181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.andrawis-akademie.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}